Gurami czekoladowy / Czekoladowiec malajski

Gurami czekoladowy (Sphaerichthys osphromenoides) to jeden z najbardziej niezwykłych i wymagających przedstawicieli ryb labiryntowych spotykanych w akwarystyce. Gatunek wyróżnia się spokojnym usposobieniem, subtelnym zachowaniem oraz charakterystycznym czekoladowobrązowym ubarwieniem z jasnymi pionowymi pasami przebiegającymi przez ciało. Ze względu na swoją delikatność i wysokie wymagania środowiskowe ryba polecana jest głównie bardziej doświadczonym akwarystom, którzy potrafią zapewnić stabilne parametry wody oraz spokojne warunki życia. Naturalnym środowiskiem gurami czekoladowego są torfowiskowe lasy deszczowe, bagna i wolno płynące wody typu blackwater występujące na Sumatrze, Borneo oraz Półwyspie Malajskim. Wody te są bardzo miękkie, kwaśne i silnie zabarwione garbnikami pochodzącymi z rozkładających się liści oraz drewna. Środowisko jest zwykle zacienione przez gęstą roślinność, a zawartość minerałów w wodzie pozostaje bardzo niska. Tak specyficzne warunki sprawiają, że gatunek jest szczególnie wrażliwy na pogorszenie jakości wody oraz nagłe zmiany parametrów. Gurami czekoladowy osiąga zazwyczaj około 5–6 cm długości. Ciało jest wysokie, bocznie spłaszczone i delikatnie wydłużone. Podstawowe ubarwienie ma odcień ciemnobrązowy lub oliwkowobrązowy z kilkoma jasnymi, pionowymi pasami biegnącymi przez ciało. Płetwy są długie i zaokrąglone, a u samców ich obrzeża mogą mieć jaśniejsze, kremowe obwódki. Intensywność kolorów zależy od kondycji ryby, jakości wody oraz poziomu stresu. W dobrych warunkach ryby prezentują głębokie, kontrastowe barwy, natomiast w nieodpowiednim środowisku szybko bledną. Jak wszystkie ryby labiryntowe, gurami czekoladowy posiada dodatkowy narząd oddechowy zwany labiryntem, który umożliwia pobieranie tlenu atmosferycznego. Z tego powodu akwarium powinno być szczelnie przykryte, aby powietrze nad taflą wody miało temperaturę zbliżoną do temperatury samej wody. Zbyt chłodne powietrze może prowadzić do problemów zdrowotnych i uszkodzenia narządu labiryntowego. Gatunek jest bardzo spokojny, nieśmiały i podatny na stres. Najlepiej czuje się w niewielkiej grupie oraz w akwarium jednogatunkowym lub z bardzo spokojnymi współmieszkańcami, takimi jak drobne razbory. Ryby większość czasu spędzają wśród roślin i korzeni, unikając otwartej przestrzeni. Silniejsza lub bardziej energiczna obsada może powodować ciągły stres i problemy z pobieraniem pokarmu. Akwarium dla gurami czekoladowych powinno być gęsto obsadzone roślinami i wyposażone w liczne kryjówki z korzeni, liści oraz gałęzi. Oświetlenie najlepiej utrzymywać umiarkowane lub przytłumione. Woda musi być bardzo czysta, miękka i bogata w garbniki. Gatunek źle znosi wysokie stężenia azotanów oraz niestabilne parametry, dlatego konieczna jest wydajna filtracja biologiczna i regularne, ostrożne podmiany wody. Gurami czekoladowy jest rybą mięsożerną i bywa wybredny pod względem pokarmu. Najchętniej pobiera drobny pokarm żywy oraz mrożony — artemię, oczlika, wodzienia czy larwy owadów. Wiele osobników bardzo trudno przyzwyczaić do pokarmów suchych, dlatego dieta powinna być możliwie naturalna i urozmaicona. Odpowiednie żywienie ma ogromny wpływ na kondycję, odporność i wybarwienie ryb. Rozmnażanie gurami czekoladowego należy do trudniejszych, ale bardzo interesujących procesów w akwarystyce. Gatunek jest gębaczem — po tarle samica zbiera ikrę do pyska i inkubuje ją przez około dwa tygodnie. W tym czasie zwykle przestaje pobierać pokarm i ukrywa się w spokojnych częściach akwarium. Po wypuszczeniu młode są stosunkowo duże, ale wymagają bardzo dobrej jakości wody i drobnego żywego pokarmu.